در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۷ شهریور ۱۴۰۵)، نهاد تنظیم و نظارت بانکی ترکیه (BDDK) با انتشار تصمیم شماره ۱۱۵۷۲ در روزنامه رسمی این کشور، مجوز فعالیت شعبه مرکزی بانک ملت ایران در استانبول را لغو کرد. این تصمیم با استناد به بند «ب» از فقره اول ماده ۷۱ قانون بانکداری ترکیه (قانون شماره ۵۴۱۱) اتخاذ شده است؛ مادهای که به نهاد ناظر اجازه میدهد در شرایطی که ادامه فعالیت یک بانک برای حقوق سپردهگذاران یا امنیت و ثبات نظام مالی خطرآفرین تشخیص داده شود، مجوز فعالیت آن را لغو کند.
بانک ملت از سال ۱۹۸۲ در ترکیه فعالیت میکرد و در طول بیش از چهار دهه، شعب خود را در شهرهای استانبول، آنکارا (از سال ۱۹۸۵) و ازمیر (از سال ۱۹۹۲) گسترش داده بود. این شعبه مرکزی، تنها بانک ایرانی بود که در نظام بانکی ترکیه بهصورت رسمی مجوز فعالیت داشت. لغو مجوز شعبه مرکزی استانبول، عملاً به فعالیت تمامی شعب وابسته به آن در ترکیه پایان داده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، این تصمیم همزمان با تشدید فشارهای آمریکا بر کشورهای مختلف برای افزایش محدودیتهای اقتصادی علیه ایران اتخاذ شده است. پیش از این نیز بانک ملت با محدودیتهای مالی شدیدی مواجه شده بود؛ دسترسی آن به سوئیفت قطع و از سامانه انتقال وجوه EFT ترکیه خارج شده بود.
سرنوشت حسابهای مردم چه می شود؟ نگران نباشید
یکی از مهمترین سؤالاتی که پس از لغو مجوز بانک ملت مطرح میشود این است: «پول من چه میشود؟»
خوشبختانه، بر اساس قانون بانکداری ترکیه، سپردههای مردم در بانکهای لغو مجوز شده تحت پوشش صندوق بیمه سپرده پسانداز ترکیه (TMSF) قرار میگیرد. این صندوق یک نهاد دولتی است که وظیفه دارد در صورت لغو مجوز یک بانک، سپردههای تضمینشده را به سپردهگذاران بازپرداخت کند.
سقف بیمه سپرده پسانداز ترکیه (TMSF) در سال ۲۰۲۶
طبق اعلام رسمی TMSF، سقف بیمه سپرده برای سال ۲۰۲۶ میلادی، ۱,۲۰۰,۰۰۰ لیر ترکیه برای هر شخص در هر مؤسسه اعتباری است. این مبلغ شامل اصل سپرده و سود تعلقگرفته تا تاریخ لغو مجوز میشود و برای انواع حسابهای لیر، ارزی و حتی حسابهای مشارکتی (بر اساس اصول بانکداری اسلامی) اعمال میشود.
نکته مهم: این سقف صرفاً برای هر شخص در هر بانک اعمال میشود. اگر شما در بانک ملت حساب داشتهاید و در بانک دیگری هم سپرده دارید، سقف بیمه برای هر بانک بهصورت جداگانه محاسبه میشود.
اگر موجودی بیش از سقف بیمه باشد چه میشود؟
اگر موجودی حساب شما بیش از ۱.۲ میلیون لیر باشد، فقط تا سقف ۱.۲ میلیون لیر توسط TMSF پرداخت میشود. برای مبلغ مازاد، شما بهعنوان طلبکار در فرآیند انحلال بانک محسوب میشوید و ممکن است بخشی از آن (بسته به داراییهای باقیمانده بانک) و با تأخیر زمانی قابل بازیافت باشد.
تکلیف صاحبان حساب ایرانی در بانک ملت شعبه ترکیه چگونه خواهد بود؟
تفاوتی بین صاحبان حساب ترک و خارجی وجود ندارد. قانون ترکیه تمام سپردهگذاران حقیقی (اعم از اتباع ترکیه و خارجی) را در برابر خطر لغو مجوز بانکها تحت پوشش بیمه قرار میدهد. بنابراین، دارندگان حساب ترک نیز مشمول همین قوانین حمایتی هستند و میتوانند از TMSF مطالبه کنند.
فرآیند دریافت مبلغ سپرده از بیمه سپرده پسانداز ترکیه (TMSF) گام به گام چیست؟
حساب بانکی به نام خودتان در بانک های ترکیه داشته باشید!
بله، داشتن یک حساب بانکی به نام خودتان در ترکیه تقریباً ضروری است. فرآیند پرداخت TMSF به این صورت طراحی شده که پول را به حساب شما واریز کند، نه اینکه نقدی به شما بدهد.
TMSF برای پرداخت غرامت، یک یا چند بانک ترکیهای را بهعنوان واسط انتخاب میکند. این بانکها وظیفه دارند مبلغ بیمهشده را به حساب سپردهگذاران واریز کنند. برای جلوگیری از سوءاستفاده و رعایت قوانین مبارزه با پولشویی (AML)، بانک واسط باید اطمینان حاصل کند که پول به حساب شخصی واریز میشود که نام او دقیقاً با نام صاحب حساب در بانک لغو شده مطابقت دارد.
اگر حساب بانکی به نام خودتان در ترکیه ندارید چه می شود؟
اگر در حال حاضر حساب بانکی فعالی در ترکیه ندارید، باید برای دریافت پول، یکی از این دو کار را انجام دهید:
الف) افتتاح حساب جدید در ترکیه
برای افتتاح حساب در بانکهای ترکیه، معمولاً به مدارک زیر نیاز دارید:
پاسپورت معتبر با حداقل ۶ ماه اعتبار
شماره مالیاتی ترکیه (Vergi Numarası): این شماره را میتوانید بهصورت رایگان از اداره مالیات محلی دریافت کنید. برای دریافت آن معمولاً به پاسپورت و یک آدرس در ترکیه نیاز دارید.
مدرک اثبات آدرس: قبض آب، برق یا گاز به نام خودتان یا سند اجارهنامه
شماره تلفن ترکیه
بر اساس مقررات جدید MASAK (سازمان مبارزه با پولشویی ترکیه)، از تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۲۶، امکان افتتاح حساب از راه دور برای اتباع خارجی با پاسپورت چپی و از طریق احراز هویت تصویری فراهم شده است. اما توجه کنید که تا زمان تأیید آدرس، امکان انتقال وجه یا برداشت نقدی از این حساب وجود نخواهد داشت. همچنین اتباع کشورهای پرریسک (از جمله ایران) از این امکان معاف هستند و باید حضوری مراجعه کنند.
ب) معرفی حساب موجود
اگر در بانک دیگری در ترکیه حساب دارید، همان شماره حساب (IBAN) را به TMSF اعلام کنید تا وجه به آن واریز شود.
وکالتنامه برای دریافت وجه سپرده نزد حساب بانک ملت در ترکیه
اگر نمیتوانید به ترکیه سفر کنید، میتوانید به یک وکیل یا فرد مورد اعتماد در ترکیه وکالتنامه رسمی (با تأیید کنسولگری یا آپوستیل) بدهید. اما توجه کنید که بعضی بانکها برای افتتاح حساب حتماً حضور شخص را میخواهند. برای دریافت وجه از حساب موجود، وکالت معمولاً کارساز است.
وراث
اگر صاحب حساب فوت کرده باشد، وراث با ارائه گواهی انحصار وراثت ترکیه (Veraset İlamı) میتوانند مطالبه وجه کنند.
آیا استفاده از حساب شخص دیگر برای مطالبه وجه نزد حساب بانک ملت در ترکیه ممکن است؟
خیر، به هیچ وجه توصیه نمیشود. طبق قوانین ترکیه و TMSF، پول فقط به حسابی واریز میشود که نام صاحب آن دقیقاً با نام سپردهگذار در بانک لغو شده مطابقت داشته باشد. استفاده از حساب شخص دیگر، احتمالاً منجر به رد پرداخت شده و ممکن است از نظر قوانین مبارزه با پولشویی (AML) برای شما مشکل ایجاد کند.
مهلت و زمانبندی پرداخت های بیمه سپرده پسانداز ترکیه (TMSF) چگونه است؟
پس از اعلام تصمیم TMSF و انتشار اطلاعیههای رسمی، شما باید در مهلت مقرر (که معمولاً چند ماه است) با مدارک لازم به بانک واسط مراجعه کنید. عدم مراجعه در مهلت مقرر ممکن است منجر به زمانآسيب شدن مطالبات شود. توصیه میشود وبسایت رسمی TMSF (tmsf.org.tr) را بهطور مرتب بررسی کنید.
چه کسانی در این شرایط بیشتر به دردسر میافتند؟
کسانی که هیچ حساب بانکی در ترکیه ندارند و نمیتوانند به ترکیه سفر کنند.
کسانی که به دلیل تحریمها و ایرانی بودن، افتتاح حساب برایشان دشوار است.
کسانی که موجودیشان بالای سقف بیمه ۱.۲ میلیون لیر است و باید در صف طلبکاران انحلال بانک بمانند.
کسانی که حساب مشترک دارند (هر یک از صاحبان حساب میتوانند سهم خود را دریافت کنند، اما تقسیم مبلغ بیمه بین شرکا ممکن است پیچیده باشد).
آیا بانک ایرانی دیگری در ترکیه فعال است؟
خیر، در حال حاضر هیچ بانک ایرانی دیگری در ترکیه فعال نیست. بانک ملت تنها بانک ایرانی بود که در ترکیه شعبه رسمی داشت و با لغو مجوز آن، فعالیت بانکداری ایرانی در ترکیه به طور کامل متوقف شده است.
بانکهای تجارت، پاسارگاد، سامان و پارسیان در سالهای گذشته برای تأسیس شعبه در ترکیه ابراز تمایل کرده بودند، اما این طرحها هرگز به مرحله اجرا نرسید. بانک سپه نیز در فهرست نهادهای تحریمشده توسط ترکیه قرار دارد و امکان فعالیت قانونی برای آن وجود ندارد.
گزینههای جایگزین برای بانکداری در ترکیه
بانکهای ترکیهای که به ایرانیان خدمات میدهند
با وجود همه محدودیتها، برخی بانکهای ترکیهای همچنان به اتباع ایرانی خدمات ارائه میدهند. زراعت بانک (Ziraat Bankası) و واکیف بانک (VakıfBank) از جمله گزینههایی هستند که تجربه بهتری در افتتاح حساب برای ایرانیان دارند. بانکهای خصوصی مانند ایش بانک (İş Bankası) نیز در برخی شعب خدمات ارائه میدهند، اما سختگیریهای بیشتری برای اتباع ایرانی دارند.
توجه داشته باشید که در سال ۲۰۲۶، تقریباً هیچ شعبهای در استانبول بهصورت رایگان و بدون سپردهگذاری برای ایرانیان حساب باز نمیکند و در بسیاری از موارد، افتتاح حساب با پرداخت هزینه یا سپردهگذاری اولیه همراه است.
روشهای جایگزین برای انتقال وجه از ایران به ترکیه
اگر امکان افتتاح حساب در ترکیه برایتان فراهم نیست، میتوانید از روشهای زیر استفاده کنید:
صرافیهای معتبر: برای تبدیل و انتقال ریال به لیر و بالعکس
ارسال وجه از طریق صرافیهای دارای مجوز در ترکیه
استفاده از خدمات رمزارز (با احتیاط و رعایت قوانین کشور ترکیه )
توصیههای نهایی برای صاحبان حساب سپرده در بانک ملت شعب ترکیه
۱. به هیچ وجه از حساب شخص دیگر برای دریافت وجه استفاده نکنید.
۲. اطلاعیههای رسمی TMSF را بهطور مرتب دنبال کنید.
۳. اگر مبلغ قابلتوجهی است، حتماً با یک وکیل متخصص بانکی در ترکیه مشورت کنید.
۴. مدارک هویتی و بانکی خود را بهطور کامل و بهروز نگه دارید.
۵. برای افتتاح حساب در ترکیه، از قبل برنامهریزی کنید و با شعبه بانک مورد نظر تماس بگیرید تا از شرایط دقیق مطلع شوید.
۶. در صورت داشتن موجودی بالای سقف بیمه، هر چه سریعتر برای پیگیری مطالبات مازاد در فرآیند انحلال بانک اقدام کنید.
منبع و مسئولیت: این مقاله بر اساس گزارشهای رسمی BDDK، اعلامیههای TMSF و منابع خبری معتبر تدوین شده است. برای دریافت آخرین اطلاعات، حتماً وبسایت رسمی TMSF (tmsf.org.tr) و BDDK (bddk.org.tr) را بررسی کنید. این مطلب صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی نیست.
لیرسیتی — همراه شما در معاملات ارزی و بانکی ترکیه.
