تورم اقتصادی ترکیه و تاثیر آن بر زندگی ایرانیان مهاجر

زندگی ایرانیان در ترکیه، با بیش از ۴۰۰ هزار تا ۵۰۰ هزار مهاجر، پر از تضاد و چالش  است : از فرصت های شغلی و تجاری در استانبول تا چالش های تورم که قیمت لیر را بی ثبات می کند سختی های مهاجرت را برای ایرانیان بیشتر می نماید. بسیاری از ایرانیان برای کار، تحصیل یا سرمایه گذاری به ترکیه می آیند، اما نرخ بیکاری ۸.۸ درصدی (اواخر ۲۰۲۵) و نوسانات ارزی، تصمیم گیری برای مهاجرت به ترکیه را سخت می کند. در این مقاله، بر اساس گزارش های OECD و تجربیات واقعی از جوامع ایرانی، به بررسی چالش های تورم، بازار کار (با حقوق متوسط حدود ۱۸۰۰۰ لیر خالص) و فرصت های بازگشت به ایران می پردازیم. ترکیه برای کارآفرینان فرصت های طلایی دارد، اما برای کارمندان، چالش های مالی غالب تر است زیرا در ترکیه استخدام افراد ترک حتی برای کارآفرینان ایرانی اولویت می باشد.

 چالش های تورم لیر: تأثیر بر مخارج روزانه و سالانه 

تورم ترکیه درسال ۲۰۲۵، با نرخ حدود ۳۳ تا ۴۵ درصدی (بر اساس گزارش TUIK و بانک مرکزی ترکیه)، بزرگ ترین چالش برای ایرانیان است – لیر که در ابتدای سال ۳۰ دلار بود، تا پاییز به حدود ۳۲.۵ تا ۳۳ رسید، و این نوسان هزینه های وارداتی (مانند لوازم الکترونیکی) را ۲۰ درصد افزایش داد. برای یک ایرانی مجرد در استانبول، بودجه ماهانه از ۱۸۰۰۰ لیر (شامل اجاره ۱۰۰۰۰ لیر) به ۲۲۰۰۰ لیر جهش کرد، جایی که قبلاً با ۱۵۰۰۰ لیرهمه هزینه را می شد پوشش داد. مقایسه با ایران (تورم ۴۰ درصدی)، نشان می دهد زندگی در ترکیه هنوز ۱۵-۲۰ درصد ارزان تر است، اما برای خانواده ها، افزایش قیمت سوخت (از ۴۰ لیر  به ۴۵ لیر به ازای هر لیتر) حمل ونقل را ۱۰ درصد گران تر کرده.

تجربیات مهاجران حاکی از آن است که در شهرهای بزرگ، تورم غذا (نان از ۱۵ به ۲۵ لیر) فشار می آورد، اما در شهرهای کوچک تر مانند بورسا، صرفه جویی با بازارهای محلی ۲۰ درصدی ممکن است. چالش اصلی ایرانیانی که درآمد ثابت (مثل حقوق حداقل ۱۷۰۰۰ لیر، حداقل دستمزد) دارند، ۳۰ درصد قدرت خریدشان را از دست می دهند، در حالی که سرمایه گذاران (خرید ملک با ۴۰۰ هزار دلار برای شهروندی) از افزایش ارزش املاک سود می برند. در کل، تورم لیر زندگی را پویا اما پرریسک می کند –

قطعا در شرایط اقتصادی که تورم رو به رشد می باشد برنامه ریزی با حساب های دلاری و یا خرید تتر ، برای موفقیت بسیار کلیدی است.

 بازار کار برای ایرانیان: حقوق ها، مشاغل و نرخ

بازار کار ترکیه، با GDP حدود ۱.۱ تریلیون دلار ، فرصت های زیادی برای ایرانیان ایجاد کرده، اما نرخ بیکاری ۸.۸ درصدی

برای همه اعضای این جامعه چالش برانگیز است. حداقل حقوق خالص ماهانه در ترکیه حدود ۱۷۰۰۰ لیر است و حقوق متوسط خالص ماهانه برای مشاغل تخصصی حدود ۲۵۰۰۰ لیر است – برای مشاغل خدماتی (مانند رستوران داری ایرانی) ۱۷۰۰۰-۲۰۰۰۰ لیر، IT و مهندسی ۲۵۰۰۰-۴۰۰۰۰ لیر، و تجارت (واردات فرش ایرانی) تا ۵۰۰۰۰ لیر یا بیشتر.  در مقایسه با ایران (حقوق متوسط حدود ۱۸۰ میلیون ریال، معادل حدود ۴۵۰۰ لیر) ، نشان می دهد ترکیه ۲-۳ برابر درآمد بیشتری ارائه می دهد، اما مالیات و هزینه های زندگی، پس انداز ماهانه را کاهش می دهد.

ایرانیان اغلب در استانبول (۵۰ درصد مهاجران) مشاغل آزاد راه اندازی می کنند – ثبت شرکت با هزینه اولیه حدود ۱۵۰۰۰ لیر، و درآمد متوسط ۲۰۰۰۰ لیر پس از ۶ ماه امکان پذیر است. در بخش گردشگری، راهنمای تورهای ایرانی۱۸۰۰۰-۲۵۰۰۰ لیر می گیرد، اما رقابت استخدام با ترک ها (با قانون اولویت استخدام برای افراد اصالتا ترک) بیکاری موقت ۳-۶ ماهه برای بسیاری از مهاجران ایجاد می کند و کاریابی را سخت تر کرده است. ویزای کاری برای متخصصان (با حقوق بالای ۳۰۰۰۰ لیر)  در این شرایط آسان تر است، و در ترکیه شرایط دورکاری برای شرکت های ایرانی (حقوق دلاری یا یورویی) رو به رشد می باشد. در شرایط کنونی زنان ایرانی (۴۰ درصد مهاجران) نرخ بیکاری بالاتری دارند، اما در صورت برخورداری از برنامه های حمایتی (در صورت موجود بودن) تا زمان یافتن شغل به شما کمک می کند. در مجموع، بازار کار برای کارآفرینان در ترکیه (با بازگشت سرمایه ۱۸ ماهه) یک فرصت طلایی است، اما برای تازه واردان و تازه مهاجران ، نیاز به شبکه سازی ارتباطی (از طریق انجمن های ایرانی) دارد.

 فرصت های ادغام و سرمایه گذاری در ترکیه : از اقامت تا شبکه های اجتماعی

فرصت های موفقیت شغلی و تجاری ترکیه فراتر از کار است: اقامت توریستی (که تمدید آن بسیار سخت شده) یا اقامت کاری (با قرارداد حقوق حداقل)، و اقامت شهروندی با خرید ملک ۴۰۰ هزار دلار، دسترسی به اروپا را آسان می کند. ایرانیان در تجارت (صادرات زعفران، سود ماهانه بالا) موفق اند، و شبکه های اجتماعی مانند گروه های تلگرامی ، صفحان اینستاگرامی ، تیک تاک و ...، فرصت های شغلی را به اشتراک می گذارند. در این شرایط در حالی که تورم هزینه ها را بالا می برد، رشد ۴ درصدی اقتصاد ترکیه (۲۰۲۵) مشاغل جدید (مانند e-commerce) ایجاد می کند – یک تاجر ایرانی می تواند با ۲۰۰۰۰ لیر سرمایه، فروشگاه آنلاین راه بیندازد و ۳۰ درصد سود ببرد.

ادغام فرهنگی هم فرصت مناسبی برای ایرانیان است: کلاس های ترکی (با هزینه متغیر)، و رویدادهای ایرانی-ترکی (مانند نوروز در پارک های استانبول) حس تعلق می دهد. برای خانواده ها، فرصت های آموزشی (دانشگاه های ارزان حدود ۵۰۰۰ لیر سالانه شهریه دانشگاه های دولتی) بر چالش های زبانی غلبه می کند.

 تصمیم بازگشت به ایران در اثر تورم ترکیه و افزایش قیمت لیر 

بازگشت به ایران، برای اقلیتی از مهاجران، گزینه ای استراتژیک است – و غالبا دلایل اصلی آن شامل تورم لیر (که پس انداز ریالی را ذوب می کند و امکان تحمل بیکاری را کاهش می دهد) و دلتنگی فرهنگی- خانوادگی (۷۰ درصد) می باشد. هرچند عددی دقیق و قابل استناد در دسترس نیست، اغلب پس از ۲-۳ سال کار (با پس انداز بالا) بسیاری از افراد مجبور به بازگشت به ایران و انصراف از مهاجرت می شوند.

 کسانی که بازگشتند، با سرمایه گذاری در ایران (خرید آپارتمان تهران با ارقام بالا)، ثبات اقتصادی بیشتری یافتند، اما از دست دادن دسترسی به بازارهای ترکیه)رشد ۵ درصدی صادرات) پشیمان شدند.

تجربیات: یک مهندس ایرانی

پس از ۱۸ ماه (حقوق ۲۵۰۰۰ لیر)، با پس انداز بالا بازگشت و کسب وکارخودش را راه انداخت ، اما چالش این مسیر در راه بازگشت به ایران انتقال پول (با کارمزد ۵ درصدی و بالاتر صرافی ها می باشد که لیرسیتی آن را حل کرده است و مبالغ بالاتر از 5000 لیر را بدون کارمزد انتقال می دهد، سرعت انتقال پول است که در لیرسیتی به سرعت یک آب خوردن انجام می شود زیرا حساب های ما به شبکه بانکی ایران متصل می باشد و واریز لیر از بانک های ترکیه نیز به حساب های لیرسیتی بدون مشکل است. )  و از دست دادن شبکه ارتباطی و فرصت های آن می باشد.

 نتیجه گیری: تعادل بین چالش و فرصت در ترکیه

زندگی ایرانیان در ترکیه، با چالش های تورم لیر (۳۳ تا ۴۵ درصدی) و بیکاری (۸.۸ درصدی)، در برابر فرصت های بازار

کار (۱۸۰۰۰ لیر متوسط حقوق حداقل) و ادغام فرهنگی، تعادلی پویا ایجاد می کند. برای کارآفرینان، ترکیه پلی به اروپا است، اما برای کارمندان، بازگشت پس از ۲ سال می تواند یک تغییر موفقیت آمیز استراتژیک باشد. با برنامه ریزی (پس انداز ۲۰ درصدی درآمد)، می توان از فرصت ها بهره برد. ترکیه نه تنها مقصد، بلکه معلمی برای انعطاف است و تصمیم نهایی، بر اساس اهداف شخصی یا شرایط خانوادگی می باشد.