جزئیات بیشتر در مورد طرح سپرده YUVAM در ترکیه (به روزرسانی ۲۰۲۶)

طرح YUVAM (که مخفف "Yurt Dışı Yerleşik Vatandaşlar Mevduat Hesabı" است، به معنای حساب سپرده شهروندان مقیم خارج) یک برنامه سپرده بانکی حفاظت شده در ترکیه است که توسط بانک مرکزی جمهوری ترکیه (CBRT) پشتیبانی می شود. این طرح در سال ۲۰۲۲ معرفی شد و هدف آن جذب سرمایه های خارجی شهروندان ترکیه ای مقیم خارج و حفاظت از ارزش سرمایه در برابر نوسانات لیر است. در سال ۲۰۲۶، با توجه به سیاست های اقتصادی ترکیه، این طرح همچنان فعال است و حتی برای برخی خارجی ها (غیرشهروندان) در بانک های خاص قابل دسترسی شده است. در ادامه، جزئیات کامل را بر اساس اطلاعات به روز از بانک های مختلف بررسی می کنیم.

نحوه کار سپرده لیر YUVAM

YUVAM  یک حساب سپرده بانکی زمانی لیر ترکیه (TRY) است که با تبدیل ارز خارجی (معمولاً USD، EUR، GBP یا CHF)به لیر باز می شود. فرآیند به این صورت است:

1. تبدیل ارز: سرمایه گذار ارز خارجی خود را به لیر تبدیل می کند (با نرخ تبدیل CBRT یا نرخ بانک).

2. سپرده گذاری: مبلغ تبدیل شده به عنوان سپرده زمانی لیر با نرخ سود ثابت (یا مشارکت در بانک های اسلامی) سرمایه گذاری می شود.

3. حفاظت ارزی: در پایان دوره، بانک دو گزینه را مقایسه می کند:

   - گزینه ۱: اصل سرمایه به علاوه سود لیر (بر اساس نرخ سود بانکی).

   - گزینه ۲: اصل سرمایه اولیه به ارز خارجی، به علاوه نرخ اضافی ارزی (که توسط CBRT پرداخت می شود) برای جبران افت احتمالی لیر.

   بانک گزینه ای که ارزش بیشتری داشته باشد را پرداخت می کند. این مکانیسم ریسک کاهش ارزش قیمت لیر را پوشش می دهد – اگر لیر افت کند، اصل ارز خارجی حفظ می شود؛ اگر لیر پایدار بماند، سود بالاتر را دریافت می کنید.

این طرح شبیه به "سپرده حفاظت شده ارزی" است و برای سرمایه گذاران ایرانی که نگران نوسانات ارزی هستند، گزینه ای جذاب می تواند باشد، زیرا ریسک را به حداقل می رساند.

 شرایط افتتاح حساب لیر YUVAM

- شرایط اصلی: این نوع سپرده برای شهروندان ترکیه ای غیرمقیم (یعنی کسانی که اقامت یا مجوز کار در خارج دارند، یا دارندگان کارت آبی - Mavi Kart ) می باشد.

- برای خارجی هایی که شهروندی ترکیه ندارند در سال ۲۰۲۶، برخی بانک ها مانند VakıfBank، QNB و Zarsan Global آن را برای خارجی های غیرشهروند (مانند ایرانیان) باز می کنند، به شرطی که شرایط عمومی افتتاح حساب بانکی در ترکیه را داشته باشند. اما این مساله عمومی نیست و بستگی به سیاست بانک دارد – مثلاً در بانک های HSBC و Garanti BBVA، تمرکز روی غیرمقیمان ترکیه ای است.

- سن افرادی که قصد این نوع سپرده گذاری دارند باید بالای ۱۸ سال باشد.

- مدارک لازم برای سپرده گذاری YUVAM شامل پاسپورت، شماره مالیاتی ترکیه (Vergi Numarası)، گواهی اقامت خارج (برای شهروندان ترکیه ای)، و گاهی گواهی آدرس می باشد.

 نرخ سود YUVAM و اضافی (Rates در ۲۰۲۶)

در این نوع سپرده گذاری نرخ سود پویا هستند و تحت تاثیر نرخ سیاست بانک مرکزی (CBRT Policy Rate) که در فوریه ۲۰۲۶ حدود ۳۷-۵۰ درصد است (بسته به منبع، اما اغلب حداقل ۴۰ درصد از این نرخ اعمال می شود). نرخ پایه سود بانکی متفاوت است:

- نرخ سود پایه: ۱۴.۸۰ درصد تا ۱۵.۸۰ درصد سالانه در بانک هایی مانند TEB و DenizBank برای دوره های ۳ تا ۱۲ ماه. در Ziraat، حداقل ۴۰ درصد از نرخ سیاست CBRT (مثلاً اگر ۵۰ درصد باشد، حداقل ۲۰ درصد). در برخی بانک ها مانند Zarsan، تا ۳۵-۴۵ درصد یا حتی ۵۰ درصد برای سپرده های بزرگ.

- نرخ اضافی CBRT: این نرخ برای حفاظت ارزی پرداخت می شود و ثابت است:

  - ۱ درصد برای ۳ ماه.

  - ۲ درصد برای ۶ ماه.

  - ۳ درصد برای ۱۲ ماه.

  - ۴ درصد برای ۲۴ ماه (در برخی بانک ها مانند HSBC و QNB).

-  در بانک های اسلامی (Participation Accounts): مانند Kuveyt Turk یا Turkiye Finans، به جای سود، سود مشارکتی (مثلاً ۶۰/۴۰) اعمال می شود، اما نرخ اضافی CBRT در این بانک ها نیز همان است.

- مالیات این نوع سپرده از سود نهایی کسر می شود که شامل ۱۵-۱۷.۵ درصد بر سود (با کسر صفر برای برخی موارد در Odeabank). می باشد. 

مثال عددی: فرض کنید ۱۰۰,۰۰۰ دلار را به لیر تبدیل کنید (نرخ ۴۴ TRY/USD). سپرده ۶ ماهه با نرخ پایه ۱۵ درصد + اضافی ۲ درصد. اگر لیر ۱۰ درصد افت کند، اصل دلار حفظ می شود؛ اگر نه، سود حدود ۷.۵ درصد + ۲ درصد اضافی دریافت می کنید (پس ازکسر مالیات).

بانک های ارائه دهنده سپرده  YUVAM کدامند؟

بانک های اصلی که سپرده YUVAM را ارائه می دهند:

- Ziraat Bank: حداقل ۵۰۰ USD  برای سپرده اولیه لازم است با تبدیل، نرخ حداقل ۴۰ درصد از سیاست CBRT.

- HSBC: برای افراد خارجی غیرمقیم ترکیه است، با نرخ اضافی تا ۴ درصد برای ۲۴ ماه.

- Garanti BBVA: تمرکز سپرده در این بانک روی شهروندان غیرمقیم، حداقل نرخ سیاست CBRT. می باشد.

- VakıfBank: حداقل ۵۰,۰۰۰ TRY برای این نوع سپرده گذاری اولیه باید بپردازید، برای خارجی ها هم افتتاح این سپرده ممکن است.

- TEB, DenizBank, Odeabank, QNB, ICBC, Kuveyt Turk, Turkiye Finans:  در این بانک نرخ های رقابتی و گزینه های سپرده گذاری آنلاین نیز در دسترس است. 

 اما در مجموع برای ایرانیان، بانک هایی مانند Ziraat یا Vakıf که خدمات به خارجی ها دارند، مناسب تر هستند.

  حداقل مبلغ افتتاح حساب سپرده YUVAM چیست ؟ مدت و شرایط دیگر آن

- در اکثر بانک ها حداقل مبلغ ۵۰,۰۰۰ TRY (حدود ۱,۱۴۰ USD در نرخ فعلی) لازم است ؛ گاهی در برخی بانک ها سپرده اولیه  کمتر مانند ۱,۰۰۰ TRY در QNB یا ۲۵۰ TRY در Turkiye Finans قابل قبول است، اما برای تبدیل ارز باید حداقل ۵۰۰ USD سپرده گذاری کنید.

- مدت سپرده گذاری بین ۳، ۶، ۱۲ یا ۲۴ ماه می باشد. (بدون شکستن دوره) یعنی در این مدت سرمایه شما در بانک بلوکه می شود.

- قفل شدن برداشت پول: حساب شما در طول دوره مسدود است؛ برداشت زودتر منجر به از دست دادن حفاظت و اعمال نرخ پایین تر سود می شود و تضمینی برای سود دهی دلخواه شما وجود ندارد.

- افتتاح حساب آنلاین نیز در برخی بانک ها مانند QNB یا TEB اجازه افتتاح آنلاین می دهند، اما برای خارجی ها اغلب احراز هویت حضوری لازم است.

جمع بندی: مزایا و ریسک های سپرده YUVAM

مزایا:

- حفاظت کامل از اصل سرمایه ارزی.

- نرخ های اضافی تضمینی از CBRT.

- کمک به شهروندی ترکیه اگر ۵۰۰,۰۰۰ دلار  برای ۳ سال سپرده گذاری کنید (البته نه برای اقامت موقت).

- بازدهی این سپرده بانکی در ترکیه بالاتر از سپرده های ارزی معمولی است.

ریسک ها:

- این نوع سپرده محدود به غیرمقیمان و شهروندان خاص است؛ اما برای ایرانیان ممکن است نیاز به تایید اضافی یا احراز هویت خاص باشد.

- نوسان نرخ سود پایه وجود دارد  (هرچند دریافت حداقل سود تضمینی است).

- مالیات بر سود بین۱۵-۱۷.۵ درصد است و احتمالا انتقال مبلغ به حساب بانکی ایرانی نیز با مالیات و کارمزد مواجه می شود.

- اگر دوره را بشکنید یعنی قصد برداشت از سپرده خود در میان مدت آن داشته باشید، حفاظت ارزش پول شما از دست می رود.

در سال ۲۰۲۶، با تورم ترکیه حدود ۳۰ درصد، YUVAM گزینه ای ایمن برای سرمایه گذاران ایرانی است که می خواهند از نرخ های بالا بهره ببرند بدون ریسک ارزی زیاد. برای جزئیات دقیق، به وبسایت بانک مورد نظر مراجعه کنید یا مشاور مالی مشورت کنید.

همچنین لیرسیتی برای افرادی که از حساب بانکی در ایران قصد انتقال وجه به حساب های بانکی در ترکیه و افتتاح سپرده YUVAM دارند ، خدمات ویژه ای ارائه می دهد و امکان انتقال لیر یا تومان به بانک مقصد یا دریافت اصل سپرده و سود و واریز به حساب شما در لیرسیتی یا بانک های ایرانی را فراهم می کند. جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید با پشتیبانی لیرسیتی تماس بگیرید.