کار در ترکیه برای بسیاری از اتباع خارجی جذاب است؛ اما واقعیت این است که همه مشاغل در این کشور برای غیرشهروندان آزاد نیست. قوانین کار ترکیه، برخی حرفهها را صرفاً برای شهروندان ترک محفوظ نگه داشته و حتی داشتن مدرک دانشگاهی یا مجوز کار نیز همیشه این محدودیت را رفع نمیکند.
در این مقاله، بهصورت شفاف بررسی میکنیم کدام مشاغل برای خارجیها ممنوع است، این ممنوعیت به چه چیزی وابسته است و آیا با دریافت شهروندی ترکیه میتوان در آنها فعالیت کرد یا نه.
مشاغل ممنوع برای اتباع خارجی در ترکیه چیست؟
در نظام حقوقی ترکیه، برخی مشاغل بهدلیل ارتباط مستقیم با حاکمیت، سلامت عمومی، امنیت یا منافع ملی فقط در اختیار شهروندان ترک قرار دارد.
این محدودیتها شامل همه اتباع خارجی میشود؛ فرقی ندارد فرد دارای اقامت کاری، تحصیلی یا حتی سابقه کار طولانی در ترکیه باشد.
نکته مهم اینجاست که:
• این ممنوعیتها سلیقهای یا موقت نیستند
• در قوانین مختلف (قانون کار، قوانین حرفهای، مقررات صنفی) تصریح شدهاند
• و تخطی از آنها میتواند منجر به جریمه، لغو مجوز یا منع فعالیت شود
آیا ممنوعیت شغلی در ترکیه به تابعیت مربوط است یا تحصیل؟
پاسخ کوتاه و دقیق: به تابعیت مربوط است، نه تحصیل.
آیا تحصیل در دانشگاههای ترکیه اجازه کار در این مشاغل را میدهد؟
خیر.
حتی اگر فرد:
• در ترکیه تحصیل کرده باشد
• مدرکش معادلسازی شده باشد
• یا به زبان ترکی تسلط کامل داشته باشد
باز هم تا زمانی که شهروند ترکیه نباشد، اجازه فعالیت در مشاغل ممنوعه را ندارد.
تفاوت اتباع خارجی، دارنده ورک پرمیت و شهروند ترک
• اتباع خارجی با مجوز کار: فقط میتوانند در مشاغل مجاز فعالیت کنند
• اتباع خارجی بدون مجوز کار: اصولاً حق اشتغال قانونی ندارند
• شهروندان ترکیه: محدودیت شغلی مبتنی بر تابعیت ندارند
لیست کامل مشاغل ممنوع برای خارجیها در ترکیه
در ادامه مهمترین دستههای شغلی ممنوع برای اتباع خارجی را میبینید:
مشاغل حقوقی و قضایی
• وکالت رسمی
• قضاوت و دادستانی
• سردفتری اسناد رسمی (Notary)
• مشاوره حقوقی رسمی در سیستم قضایی ترکیه
مشاغل پزشکی و حوزه سلامت
• پزشکی عمومی و تخصصی
• دندانپزشکی
• داروسازی
• پرستاری و مامایی
• دامپزشکی
• مدیریت مسئول فنی مراکز درمانی
حتی با مدرک معتبر و معادلسازیشده، بدون تابعیت ترکیه این مشاغل قابل انجام نیستند.
مشاغل امنیتی و دولتی
• نگهبانی و حفاظت امنیتی
• مشاغل مرتبط با نیروهای انتظامی یا امنیتی
• برخی پستهای حساس در نهادهای عمومی و دولتی
مشاغل دریایی و حملونقل خاص
• ناخدا و ملوان در آبهای سرزمینی ترکیه
• مهندس کشتی
• فعالیتهای مرتبط با صید و بهرهبرداری دریایی خاص
راهنمای گردشگری رسمی
• فعالیت بهعنوان راهنمای گردشگری دارای مجوز رسمی دولتی
(فعالیت غیررسمی یا آنلاین موضوعی جداگانه است و قوانین خاص خود را دارد)
آیا با دریافت شهروندی ترکیه میتوان در این مشاغل فعالیت کرد؟
بله.
با دریافت تابعیت (شهروندی) ترکیه، محدودیتهای شغلی مبتنی بر ملیت برداشته میشود و فرد از نظر حقوق کاری همسطح شهروندان ترک محسوب میشود.
تفاوت حقوق شغلی شهروند ترک با اتباع خارجی
• دسترسی به مشاغل محفوظ
• امکان دریافت مجوزهای حرفهای
• عضویت در نظامهای صنفی و تخصصی
آیا بعد از شهروندی نیاز به مجوز خاص هست؟
در برخی مشاغل (مانند پزشکی یا وکالت)، بعد از شهروندی همچنان:
• قبولی در آزمونهای حرفهای
• ثبتنام در انجمنهای رسمی
• یا دورههای تطبیقی
الزامی است؛ اما مانع تابعیتی دیگر وجود ندارد.
مجوز کار (Work Permit) در ترکیه چه محدودیتهایی دارد؟
مجوز کار ترکیه به اتباع خارجی اجازه اشتغال در مشاغل مجاز را میدهد، اما:
چه مشاغلی با ورک پرمیت آزاد هستند؟
• فناوری اطلاعات و برنامهنویسی
• مهندسی (غیرحساس)
• بازاریابی، فروش، صادرات
• آموزش زبانهای خارجی
• گردشگری عمومی و هتلداری
• طراحی، گرافیک، دیجیتال مارکتینگ
چه مشاغلی حتی با ورک پرمیت هم ممنوعاند؟
همان مشاغلی که قانوناً فقط برای شهروندان ترک تعریف شدهاند (حقوقی، پزشکی، امنیتی و…).
مشاغل مجاز و مناسب برای خارجیها در ترکیه
برای بسیاری از اتباع خارجی، بازار کار ترکیه همچنان فرصتهای خوبی دارد:
مشاغل پرتقاضا برای اتباع خارجی
• IT و برنامهنویسی
• مدیریت شبکههای اجتماعی
• فروش بینالملل
• پشتیبانی مشتریان چندزبانه
مشاغل مناسب بدون نیاز به مدرک ترک
• فریلنسینگ
• کار آنلاین برای شرکتهای خارجی
• طراحی و تولید محتوا
• تدریس زبان مادری
سوالات پرتکرار درباره کار اتباع خارجی در ترکیه
آیا خارجیها میتوانند پزشک یا دندانپزشک شوند؟
خیر، مگر اینکه شهروند ترکیه شوند.
آیا با اقامت دانشجویی اجازه کار دارم؟
بهصورت محدود و فقط در مشاغل مجاز، آن هم با دریافت مجوز کار.
آیا قوانین برای ایرانیان متفاوت است؟
خیر، معیار قانون ترکیه تابعیت غیرترک است، نه ملیت خاص.
جمعبندی نهایی
• برخی مشاغل در ترکیه فقط مخصوص شهروندان ترک هستند
• تحصیل در ترکیه بهتنهایی این محدودیت را رفع نمیکند
• مجوز کار فقط برای مشاغل غیرممنوع اعتبار دارد
• با دریافت شهروندی ترکیه، محدودیت شغلی مبتنی بر تابعیت از بین میرود
